Przepłynięcie przez cieśninę Ormuz nadal należy do najbardziej ryzykownych rejsów na świecie, a statki są atakowane mimo wsparcia amerykańskiej marynarki. Oprócz rakiet i dronów zagrożeniem są miny morskie, dlatego ich wyszukiwanie coraz częściej powierza się autonomicznym jednostkom bez załogi.
Tania broń, która potrafi zatrzymać flotę tankowców
Nowoczesne miny leżą na dnie i wybuchają, gdy wykryją sygnał akustyczny lub magnetyczny. Powstała wtedy fala ciśnienia może złamać kil przepływającego statku. Inne odmiany potrafią wynurzać się z płytszej wody, dryfować albo same podążać w stronę celu.
Technologia nie jest skomplikowana ani droga, ale samo podejrzenie, że miny są na trasie, może wstrzymać rejsy tankowców. Ian McFarlane z koncernu Thales, architekt okrętowy znający wojnę minową, mówi: „Miny to bardzo tani sposób prowadzenia wojny morskiej”.
Steve Cameron, były oficer marynarki handlowej, przypomina, że decyzja o rejsie przez cieśninę wymaga zgody kapitana i załogi oraz ubezpieczenia od ryzyka wojennego. Kapitan chciałby przy tym mieć dowód, że min nie ma.
Roboty zamiast 80 marynarzy
Miny tradycyjnie wyszukiwały wyspecjalizowane trałowce z załogą liczącą około 80 osób. Coraz więcej pracy przejmują systemy autonomiczne nadzorowane z brzegu, którym wystarcza około 20 osób pracujących zmianowo na lądzie. W czasach, gdy marynarki państw NATO mają kłopot z rekrutacją i utrzymaniem personelu, to duża zaleta.
Same pomysły nie są nowe, prace trwają od około 20 lat. Podczas wojny w Iraku w 2003 roku Amerykanie używali torpedopodobnego robota Remus 100, który za pomocą sonaru przeszukiwał dno do głębokości około 100 stóp i oszczędzał nurkom niebezpiecznej pracy.
Obecny konflikt w Zatoce testuje znacznie bardziej zaawansowane systemy. Wojsko USA niechętnie zdradza szczegóły, ale w pierwszych dniach września irańskie siły wyłowiły z cieśniny bezzałogowy amerykański pojazd podwodny typu XLUUV firmy Anduril. Pentagon twierdził, że był to starszy, wadliwy egzemplarz bez tajnego wyposażenia. Analityk William Lupton z Shephard Group zauważył, że utrata robota to niewiele w porównaniu z wzięciem marynarzy do niewoli.
Brytyjsko-francuska współpraca z Thales dała bezzałogową łódź nawodną, która holuje prostokątny sonar o długości 5 m, podobny do dużej torpedy. Skanuje on dno w wysokiej rozdzielczości i tworzy obraz 3D udoskonalany przez sztuczną inteligencję, co pomaga wykryć miny zaprojektowane tak, by wtapiały się w otoczenie. Takie systemy są tańsze od klasycznych trałowców i można je przerzucać drogą powietrzną razem z kontenerowymi centrami dowodzenia.
Ryzyko da się zmniejszyć, ale nie wyzerować
Steve Prest z think tanku RUSI, pierwszy oficer ds. robotyki we flocie Royal Navy, zwraca uwagę, że nie da się udowodnić braku min, można jednak ograniczyć ryzyko. Amerykańskie roboty potrafią minę zniszczyć albo tylko oznaczyć miejsce, które trzeba omijać. Według niego rola autonomii będzie rosnąć, a sztuczna inteligencja zacznie analizować dane na miejscu, a nie dopiero po powrocie drona.
Neil Roberts, który reprezentuje ubezpieczycieli z Lloyd’s of London, podkreśla, że wpływu psychologicznego zagrożenia nie da się uniknąć, tak samo jak niepewności co do liczby min. Według przytoczonych przez niego informacji USA twierdzą, że oczyściły trasę przy wybrzeżu Omanu, a przewozy sięgają około 75 proc. poziomu sprzed konfliktu.
Co to oznacza dla Polski
Cieśnina Ormuz leży daleko, ale jest ważnym szlakiem transportu ropy, więc niepewność wokół niej może wpływać na rynki surowców, a pośrednio na ceny paliw. Warto jednak zachować ostrożność, bo artykuł nie mówi o bezpośrednich skutkach dla Europy.
Technologie bezzałogowego trałowania mają też znaczenie dla państw NATO, w tym dla krajów bałtyckich. Bałtyk jest płytkim morzem, na którego dnie wciąż leżą pozostałości po minach z czasów II wojny światowej, więc podobne systemy mogą być tam przydatne. Czy i jak skorzysta z nich polska marynarka, nie wynika z opisywanych wydarzeń.
Źródło: BBC News – „Robot vessels take on the dangerous work of mine hunting”
